Universiteit Leiden Universiteit Leiden | Bij ons leer je de wereld kennen.

Botsende belangen overbruggen

Onderzoek

Vanuit verschillende disciplines werken onderzoekers van de Universiteit Leiden samen aan innovatieve oplossingen voor maatschappelijke problemen. U vindt hier een voorbeeld op het gebied van samenlevingen werelwijd.

Overzicht wetenschapsdossiers

Onderzoek

Samenwerking bevorderen tussen mensen, groepen en staten

Voor een veilige, duurzame en veerkrachtige maatschappij is het nodig om tegengestelde belangen te overbruggen. Onderzoekers aan de Universiteit Leiden bestuderen hoe individuen, groepen en staten zich hierbij gedragen. Met die kennis dragen ze bij aan gelijkwaardigheid binnen en tussen samenlevingen.

Tegenstellingen overbruggen

Overal waar mensen samenleven doen zich conflicten voor: tussen individuen, tussen groepen en tussen landen. Hoe kun je die conflicten beheersen en ervoor zorgen dat samenlevingen gelijkwaardig worden ingericht? Wat is de beste strategie om partijen tegemoet te laten komen aan elkaars belangen? Om daar achter te komen is goed onderbouwde kennis van menselijk gedrag nodig. Onderzoekers aan de Universiteit Leiden dragen bij aan deze kennisbasis. Ze bestuderen het gedrag van mensen en groepen in complexe krachtenvelden met botsende belangen. Ze doen dit vanuit verschillende disciplines binnen de sociale wetenschappen: politicologie, antropologie en psychologie.

Mensenrechten

Botsende belangen laten zich op verschillende niveaus bestuderen. Psychologen observeren hoe individuen in een laboratoriumsituatie omgaan met  het algemeen belang of met  elkaar. Ze combineren dit met fysiologisch onderzoek, om een verband te leggen tussen  reacties in het brein en de beslissingen die mensen nemen. Antropologen trekken de jungle in en leggen daar vast wat er gebeurt als de leefwijze van inheemse volkeren wordt bedreigd door mijnbouw, of als hun kennis wordt gestolen door westerse bedrijven. Ze gebruiken hun expertise onder andere om de Nederlandse overheid te adviseren bij de inkoop van duurzaam hout. Politicologen onderzoeken de discussie over mensenrechten tussen autoritaire staten, internationale organisaties en NGO’s:  op welke manier komen partijen voor hun belangen op? Ze spreken met alle betrokkenen en ontdekken dat totalitaire regimes steeds slimmer worden in het veroveren van invloed binnen internationale organisaties. Zo reiken ze diplomaten en mensenrechtenactivisten inzicht aan voor een volgende tactische stap.

Eigenbelang versus groepsbelang

Mensen zijn minder bereid om een belang op te geven in een onderhandelingssituatie, dan wanneer ze dit uit vrije wil kunnen doen. Dat ontdekte Leids psycholoog Eric van Dijk. Dit soort kennis kan onder meer door beleidsmakers gebruikt worden om mensen aan te zetten tot bepaald gewenst gedrag.


Welke keuzes maken individuen als ze hun directe eigenbelang moeten afwegen tegen een collectief belang op de lange termijn? En welke factoren zijn hierop van invloed? Leidse psychologen zetten experimenten op om te ontdekken hoe mensen omgaan met sociale dilemma’s. Zodoende proberen ze wetmatigheden te vinden in menselijk gedrag.

Eigen belang versus algemeen belang

Het eigenbelang voorop stellen is verleidelijk: vitale informatie voor jezelf houden, naar hartenlust verre

Onderzoek naar gedragseconomie: hoeveel geld geef je aan de pot?

Onderzoek naar gedragseconomie: hoeveel geld geef je aan de pot?

vliegreizen maken, inkomsten achterhouden voor de fiscus. Toch zijn we allemaal beter af wanneer iedereen ook gedeelde belangen voor ogen houdt. Zonder belasting geen ziekenhuizen tenslotte, en zonder samenwerking geen winst.

Gedragseconomie

Conflict ligt aan de basis van de economie. Om te begrijpen hoe mensen afwegingen maken is inzicht in zowel de economie als de psychologie vereist. De Universiteit Leiden biedt onderzoek en onderwijs op dit snijvlak. De gedragseconomie is een nieuw vakgebied op de grens van economie en psychologie dat de fundamentele structuren van menselijk sociaal gedrag blootlegt. Inzichten uit gedragseconomie worden sinds een jaar of acht serieus genomen door beleidsmakers. Zij willen burgers een zetje geven om zuinig te zijn met energie, of zo min mogelijk voedsel te verspillen. Wat werkt? Gedragseconomen proberen daar een antwoord op te geven. Om de principes van sociaal keuzegedrag te ontdekken ontwerpt psycholoog en econoom Eric van Dijk spellen. Bijvoorbeeld: in een groep proefpersonen krijgt elke deelnemer tien euro. Ieder moet een zelf te bepalen bedrag inleggen in een gemeenschappelijke pot. De totale inleg zal worden verdubbeld en verdeeld onder alle deelnemers. Wie ervoor kiest niets aan de pot af te staan, raakt het minste van zijn eigen geld kwijt en profiteert toch evenveel als de andere groepsleden van de verdubbelde pot. Die boft dus. Tenzij alle andere deelnemers ook geen enkele euro inleggen. Dan lopen hij en de rest van de groep een flink bedrag mis.

Onderlinge afhankelijkheid

Opzettelijk worden dit soort experimenten in het laboratorium uitgevoerd, waar de proefpersonen feedback krijgen via een monitor en elkaar niet zien. Elke context die afleidt van fundamentele keuzes tussen het eigen belang en dat van anderen is weggepeld. Het gaat er immers niet om wie om het milieu geeft of wie elkaar aardig vindt. Doel is zuiver in beeld te brengen wat onderlinge afhankelijkheid doet met een groep mensen. Onderhandelingen, het effect van sancties, vertrouwen… al deze sociale fenomenen zijn te modelleren in een spel. Een van de verrassende uitkomsten van dit soort onderzoek is dat als deelnemers moeten bijdragen aan een gemeenschappelijke pot andere normen gelden dan als ze mogen nemen van een gemeenschappelijke pot. In het laatste geval neemt iedereen evenveel en wordt dat algemeen als eerlijk beschouwd, ook al zijn sommige groepsleden rijker dan anderen. In het eerste geval verwacht men dat iedereen naar draagkracht inlegt, dus de rijken meer dan de armen. Een andere Leidse ontdekking is dat mensen minder geneigd zijn anderen geld te geven in een onderhandeling dan wanneer ze dit gewoon kunnen afstaan. In een onderhandelingssituatie proberen ze er zo veel mogelijk voor zichzelf uit te slepen. Maar als de ander machteloos is, worden ze gul. Ook heeft men aangetoond dat economische sancties op egoïstisch gedrag soms averechts uitpakken doordat ze het onderlinge vertrouwen tussen mensen ondermijnen.

Groepsgedrag: one for the team

Leidse wetenschappers onderzoeken groepsgedrag. Ze ontdekten onder meer dat mensen zich waarschijnlijk instinctmatig opofferen voor een mede-groepslid. Met dit soort inzichten kunnen we sociale processen in een wijk of binnen een bedrijf beter begrijpen en beïnvloeden.


Onze identiteit ontlenen we deels aan de groepen waarmee we ons verbonden voelen: familie, vriendenkring, afdeling, sportteam. Leidse psychologen bestuderen groepsgedrag. Ze willen doorgronden hoe een individu zich tot de groep verhoudt, en wat er gebeurt tussen groepen onderling. Met deze kennis laten sociale processen in bijvoorbeeld een wijk of een bedrijf zich beter begrijpen en beïnvloeden.


Evolutionair voordeel

Samen leven heeft de mens veel voordeel bezorgd. Hechte groepen, waarin men elkaar steunt en aanvult, gunsten uitwisselt en samen complexe taken uitvoert, overleven makkelijker dan solisten. Maar groepsdynamiek kan ook contraproductief zijn. Mensen worden buitengesloten of gepest, binnen een groep wordt niet goed samengewerkt, of groepen maken elkaar onderling het leven zuur.

Groepsgedrag: one for the team

Leidse psychologen experimenteren met gedrag, meten lichamelijke reacties en kijken binnen in het brein. Zo hopen ze een fundamenteel begrip te krijgen van groepsprocessen zoals we die overal om ons heen zien: op school, in het dorp, in de moskee of op kantoor. Uiteindelijk doel is dit soort processen beter beheersbaar te maken.

Groepsstatus beïnvloedt hartslag

Psycholoog Daan Scheepers doet onderzoek naar statusverschillen tussen groepen en de reactie van groepsleden daarop. Bekend is dat tijdens een krachtmeting bij leden van de ‘onderliggende’ groep hartslag en bloeddruk meer omhoog gaan dan bij leden van de bovenliggende groep. Scheepers ontdekte dat hierbij niet alleen de groepsstatus zelf ertoe doet, maar ook hoe terecht die status is. Worden er tijdens een experiment geruchten verspreid dat de lage status onterecht was – ‘het spel wordt vals gespeeld’, ‘de scheidsrechter deugt niet’ – dan zijn de leden van de onderliggende groep er fysiologisch beter aan toe en presteren zij ook meer in de volgende ronde. Het tegenovergestelde effect is te zien bij de leden van de winnende groep. Wordt hun status ter discussie gesteld, dan voelden zij zich minder zeker, wat zichtbaar is in hun hartslag en bloeddruk.

Altruïsme als instinct

Individuen zijn bereid hun eigen belang opzij te zetten als dit goed is voor een mede-groepslid, heeft onderzoek laten zien. In Leiden wordt onderzocht hoe dit fenomeen verankerd is. Is altruïsme een bewuste, rationele beslissing of een intuïtieve, bijna instinctmatige reactie? Psycholoog Carsten de Dreu vond aanwijzingen voor het laatste. Hij ontdekte dat proefpersonen die een keuze maken ten gunste van een mede-groepslid hiervoor minder tijd nodig hebben dan degenen die voor zichzelf kiezen. Ook maken proefpersonen sneller een altruïstische keuze als ze intussen aan een cognitief veeleisende taak  werken, bijvoorbeeld een rekensom oplossen. Dit wijst erop dat de altruïstische keuze om een groepslid te helpen een onbewuste reactie is. Het eigenbelang voorop zetten vereist meer denkkracht. De Dreu ontdekte ook dat bij altruïstische besluiten het hormoon oxytocine die delen van de hersenen aanstuurt waar onze emoties worden gereguleerd, en niet de delen waar een rationele afweging plaatsvindt. Het lijkt erop dat solidariteit met mede-groepsleden in de loop van de evolutie diep in ons hersenen verankerd is geraakt.

Groepsbelangen: rechten van inheemse volken

Geïndustrieerde landen winnen grondstoffen in leefgebieden van inheemse volkeren, en eigenen zich kennis en cultuur van deze volkeren toe. Leidse antropologen zetten zich in om de rechten van inheemse volkeren te beschermen. Dankzij hun kennis en advies kunnen regeringen duurzame producten inkopen.


Voor de welvarende levensstijl in geïndustrialiseerde landen zijn enorme hoeveelheden grondstoffen nodig. Die worden vaak gewonnen in de leefgebieden van inheemse volken en bedreigen daar hun leefwijze. Ook de kennis en cultuur van deze volken eigenen bedrijven in geïndustrialiseerde landen zich toe, zonder daar iets tegenover te stellen. Leidse antropologen onderzoeken de wisselwerking tussen volken en andere partijen, en hoe er in de praktijk met rechten van inheemse volken wordt omgegaan.

De Agta op de Filippijnen. Foto: Gerard Persoon

De Agta op de Filippijnen. Foto: Gerard Persoon


Nikkel en chroom in het regenwoud

Mayo Buenafe - zelf Filippijnse met inheems bloed - doet promotieonderzoek onder de Agta, een nomadisch volk dat als jager-verzamelaars door het tropisch regenwoud op het meest noordelijke eiland van de Filippijnen leeft. De Agta zijn afhankelijk van water; rivieren en de zee geven hun drinkwater, voedsel en transportroutes. Buenafe wilde hun taal, hun tradities en  hun omgang met water onderzoeken, maar kwam terecht in een conflict tussen de Agta en een mijnbouwmaatschappij. Deze heeft een vergunning om in het leefgebied van de Agta nikkel en chroom te delven, waardoor het water vervuild raakt en de Agta in hun bestaanszekerheid worden bedreigd. Het belang van rijke consumenten bij zo goedkoop mogelijke producten botst hier met het recht van de Agta om op hun eigen manier te leven op hun eigen land, of op zijn minst financiële compensatie te ontvangen.

De stem van de Agta

Buenafe volgde de Agta tijdens hun protestacties, legde de gebeurtenissen vast en raakte zijdelings betrokken bij een rechtszaak van mensenrechtenactivisten die de mijnbouwmaatschappij dwingen de Agta te compenseren. Na haar promotie hoopt ze terug te gaan naar de Agta en de resultaten van haar onderzoek met hen te delen. Ze wil een video maken waarin de oeroude Agta-tradities voor toekomstige generaties zijn vastgelegd en workshops organiseren met niet-inheemse bestuurders. Op deze manier hoopt Buenafe dat wanneer ambtenaren nieuwe plannen maken voor het gebied, de stem van de Agta wordt gehoord.

Intellectueel eigendom

Niet alleen grondstoffen, ook de cultuur en kennis van inheemse volken eigenen geïndustrialiseerde landen zich eenvoudig toe, vaak zonder ervoor te betalen. Artiesten uit rijke landen putten vrijelijk uit ‘etnische’ muziek en kunst, die niet door auteursrecht zijn beschermd. Een Britse geneesmiddelenfabrikant patenteerde in 1998 de cactusplant Hoodia Gordonii, door de Zuid-Afrikaanse San of Bosjesmannen al eeuwenlang gebruikt om eetlust te onderdrukken. Het bedrijf wilde er westerse obesitas mee bestrijden, zonder het intellectueel eigendom van de San te respecteren. De Leidse antropoloog Gerard Persoon is sinds decennia een van degenen die wereldwijd dit soort ongelijkwaardigheid onderzoekt en hierover publiceert. Inmiddels worden de rechten van inheemse volkeren beter beschermd, bijvoorbeeld door de Verklaring van de Rechten van Inheemse Volkeren van de Verenigde Naties (2007). Persoon onderzoekt nu wat het effect van dit soort handvesten is in de praktijk.

Duurzaam hout

De gespecialiseerde kennis van antropologen over moeilijk toegankelijke gebieden en culturen maakt hen tot waardevolle gesprekspartners voor wie duurzaamheid hoog in het vaandel heeft staan. Zo is Gerard Persoon lid van de Adviescommissie Duurzaam Hout, die rapporteert aan de Nederlandse staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu. Zij is namens het Rijk verantwoordelijk voor de inkoop van duurzaam hout. In welke landen krijgen houtarbeiders een fatsoenlijke woning en voldoende voedsel? Waar worden de rechten van inheemse volken gerespecteerd? Persoon kan hiervan een realistisch beeld schetsen. Mede door dit proces is het gebruik van ecologisch en sociaal duurzaam hout in Nederland aanzienlijk toegenomen.

Een mijnbouwmaatschappij aan het werk in het leefgebied van de Agta. Foto: Gerard Persoon.

Een mijnbouwmaatschappij aan het werk in het leefgebied van de Agta. Foto: Gerard Persoon.

Belangen van staten: inzicht in wereldpolitiek

Alle spelers op het wereldtoneel opereren strategisch om hun belangen veilig te stellen. Politicologen aan de Universiteit Leiden maken dit grillige krachtenspel inzichtelijk. Hun onderzoek helpt kiesgerechtigden, Ngo’s, overheden en internationale organisaties om slimme keuzes te maken in een complexe en snel veranderende wereld.


Staten in een geglobaliseerde wereld

Hoe kunnen mensenrechten en menselijke waardigheid worden beschermd in een wereld die dikwijls wordt geplaagd door geweld en intolerantie? Krijgen autoritaire regimes weer de bovenhand? Kan de Europese Unie de veelheid aan uitdagingen op gebied van economie, migratie, geopolitieke onrust en onvrede onder kiesgerechtigden overwinnen? Hoe kunnen aan elkaar verbonden gemeenschappen omgaan met gewelddadig extremisme? Welke factoren vormen 

Eleanor Roosevelt toont de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (Wikipedia Commons)

Eleanor Roosevelt toont de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (Wikipedia Commons)

het buitenlands beleid van opkomende democratieën zoals Brazilië en India? Dit is slechts een greep uit de vragen die worden onderzocht door politicologen van de Universiteit Leiden. Hun onderzoek helpt kiesgerechtigden, Ngo’s, overheden en internationale organisaties om slimme keuzes te maken in een complexe en snel veranderende wereld.

Hoe bevorder je respect voor mensenrechten?

Sinds de holocaust en het einde van de Tweede Wereldoorlog hebben regeringen veel verdragen besproken en ondertekend die hen verplichten om alle mensen humaan te behandelen. De Leidse politicoloog Daniel Thomas verrichtte baanbrekend onderzoek naar de manieren waarop deze verdragen activisten en organisaties, die veranderingen willen bewerkstelligen in autoritaire staten, ondersteunen.  Thomas onderzocht welke bijdrage van de Helsinki Akkoorden (1975) leverden aan het einde van het communistisch regime in Oost-Europa en de Sovjet-Unie, en ontdekte dat normen voor internationale mensrechten een 'taal' voor hervormingen bieden die toegankelijk is voor een groot aantal maatschappelijke actoren. De normen bieden een juridische rechtvaardiging voor hervormingspogingen die moeilijk is voor staten om terzijde te schuiven, zelfs als leiders liever een status quo willen behouden. Dit 'Helsinki-effect' laat zien dat internationale wetgeving, ook als dit geen directe oplossingen aandraagt tegen onderdrukkende regimes,

Belangen van staten: inzicht in wereldpolitiek

toch middelen biedt om de discussie tussen staat en samenleving te veranderen en een basis te leggen voor duurzame politieke veranderingen.

Maar autoritaire regimes slaan terug. Thomas onderzoekt nu hun pogingen om het Helsinki-effect tegen te gaan door hun stem te laten horen binnen internationaal recht en organisaties.

Kan de Verantwoordelijkheid tot Bescherming gezien worden als internationale norm?

Universitair docent Theresa Reinold onderzocht de rol van invloedrijke staten in het promoten van de Responsibility to Protect (R2P) als internationale norm en de implicaties daarvan voor de soevereiniteit van staten en internationale wetgeving. Reinold stelt dat R2P voorlopig nog niet gezien kan worden als een internationale norm omdat niet duidelijk is wat de inhoud van zo’n dergelijke norm zou zijn. Ondanks deze onduidelijkheid stelt Reinold dat de R2P er wel 

voor heeft gezorgd dat het lastig wordt voor de internationale gemeenschap om hun ogen neer te slaan wanneer een humanitaire crisis zich voordoet.


Blijft de EU bestaan?

De EU, lange tijd beschouwd als bolwerk van vrede en vooruitgang, wordt nu verscheurd door meerdere en schijnbaar niet te stoppen crises. De Leidse politicoloog Hans Vollaard onderzoekt of en hoe de EU uiteen zal vallen. Zijn conclusie is helder: de meeste lidstaten zullen in de EU blijven omdat ze geen alternatief zien, hoewel ze kritisch zijn over de EU in zijn huidige vorm. Alleen de meerderheid van de Britten denken dat ze beter af zijn zonder de EU.

Belangen van staten: inzicht in wereldpolitiek

Aan de andere kant zouden staten kunnen besluiten om hun financiële bijdrage aan de EU terug te brengen of om niet meer te voldoen aan Europese normen en wetgeving. Hoewel Vollaard verwacht dat de EU de huidige problemen zal oplossen, zou het een sterk verminderd verbonden unie kunnen worden.

Welke dreiging vormt gewelddadig extremisme en hoe kunnen aan elkaar verbonden gemeenschappen zichzelf beschermen?

Vrijwel elke dag horen we berichtgeving over bedreiging van personen en sociale stabiliteit in Europa door gewelddadige extremisten. “Radicalisering” en “gewelddadig extremisme” zijn nieuwe termen voor het al bekende fenomeen van politiek geweld, zegt de Leidse politicoloog Francesco Ragazzi, die onderzoekt of contraterrorisme-beleid onbedoelde en ongewenste effecten heeft, waaronder het ondermijnen van kernwaarden van democratische samenlevingen. Recent Europees beleid als antwoord op terrorisme heeft de neiging zich te richten op specifieke bevolkingsgroepen, wat polarisatie, uitsluiting en marginalisatie in de hand werkt. Zo wordt het probleem van gewelddadig extremisme misschien juist vergroot. Bovendien werpt het beleid, dat zich uitstrekt van wetshandhavers naar leraren, dokters, sociaal werkers en religieuze leiders, vragen op over hoe de activiteiten van gewelddadige groeperingen kan worden tegengegaan terwijl basiselementen van de democratie, zoals vrijheid van meningsuiting, onderwijs en geloof, kunnen worden behouden.

Welke factoren vormen het buitenlands beleid van opkomende democratieën zoals Brazilië en India?

Ook al zijn onderzoekers het met elkaar eens dat nieuwe machten een grote rol zullen spelen in de 21ste eeuw, kreeg het onderzoek naar China de laatste jaren de overhand en zijn landen als India en Brazilië onbelicht gebleven omdat ze democratieën zijn. De complexe interne structuur van de staat India en de voorkeuren voor het buitenlandbeleid van binnenlandse groepen zullen een grote invloed hebben op het Indiase buitenlandbeleid in de komende jaren, zeggen politicologen Nicolas Blarel en Niels van Willigen. Zij bestuderen hoe regionale partijen hun invloed in politieke coalities gebruiken om de richting van het buitenlandbeleid te bepalen. Dat zal resulteren in beleid dat nu nog moeilijk te voorspellen is, maar niet te vergelijken zal zijn met dat van China, waar de regeringspartij zijn eigen koers vaart. Inzichten in de situatie in India kan inzicht geven in het buitenlandbeleid van andere opkomende staten die zich ontworstelen aan autoritaire regimes (Bangladesh, Brazil, Indonesia en Pakistan) of die de overstap maken naar een coalitieregering na een lange tijd bestuurd te zijn door een democratisch gekozen één partij-regering (Japan, Mexico).

Experts

Wetenschappers in dit multidisciplinaire onderzoeksgebied

  • Violet Benneker
  • Nicolas Blarel
  • Mayo Buenafe
  • Prof.dr. Carsten de Dreu
  • Prof.dr. Eric van Dijk
  • Prof.dr. Wilco van Dijk
  • Dr. Corinna Jentzsch
  • Dr. Erik de Kwaadsteniet
  • Dr. Esther van Leeuwen
  • Dr. Sabine Luning
  • Dr. Tessa Minter
  • Dr. Emma ter Mors
  • Prof. Gerard Persoon
  • Dr. Theresa Reinold
  • Dr. Daan Scheepers
  • Tim Stork
  • Prof. Daniel Thomas
  • Dr. Hans Vollaard
  • Ekoningytas Wardani
  • Dr. Niels van Willigen

Violet BennekerPromovendus Politieke Wetenschap

Topics: Lokale en internationale normen op gebied van vrouwenrechten

+31 (0)71 527 2727

Nicolas BlarelUniversitair docent Politieke Wetenschap

Topics: Internationale betrekkingen, analyse buitenlands beleid, veiligheidsstudies, politiek in Zuid-Azië

+31 (0)71 527 3952

Mayo BuenafePromovendus Culturele Antropologie en Ontwikkelingssociologie

Topics: Inheemse kennissystemen, watergebruik en -management, veilig voedsel en water, Agta jager-verzamelaars, Filippijnen

+31 (0)71 527 2727

Prof.dr. Carsten de DreuHoogleraar Sociale Wetenschappen

Topics: Groepsprocessen, liefde binnen groepen, conflict

+31 (0)71 527 2727

Prof.dr. Eric van DijkHoogleraar Sociale en Ontwikkelingspsychologie

Topics: Onderhandelen, sociale dilemma's, beslissingen nemen, gedragseconomie

+31 (0)71 527 3709

Prof.dr. Wilco van DijkHoogleraar Psychologische Determinanten van Economisch Keuzegedrag

Topics: Conflict tussen persoonlijk belang en groepsbelang

+31 (0)71 527 6844

Dr. Corinna JentzschUniversitair docent Politieke Wetenschap

Topics: Burgeroorlogen, gemeenschappelijke opstand tegen geweld

+31 (0)71 527 3456

Dr. Erik de KwaadstenietUniversitair docent Sociale en Organisatiepsychologie

Topics: Sociale dilemma’s, stilzwijgende coördinatie

+31 (0)71 527 4109

Dr. Esther van LeeuwenUniversitair docent Sociale en Organisatiepsychologie

Topics: Hulpverlening tussen groepen, werkgeversloyaliteit, organisatie reputatie, intergroepsrelaties

+31 (0)71 527 1303

Dr. Sabine LuningUniversitair docent Culturele Antropologie en Ontwikkelingssociologie

Topics: Afrika, economie, religie, sociale verantwoordelijkheid van organisaties, grondstoffen politie

+31 (0)71 527 6614

Dr. Tessa MinterUniversitair docent Culturele Antropologie en Ontwikkelingssociologie

Topics: Zuidoost-Azië, Agta jager-verzamelaars, levensonderhous, aanpassing aan omgevingsveranderingen, besluitvorming over milieu

+31 (0)71 527 3816

Dr. Emma ter MorsUniversitair docent Sociale en Organisatiepsychologie

Topics: Houdingen, informatieverwerking, betrouwbaarheid, beslissingen accepteren

+31 (0)71 527 4075

Prof. Gerard PersoonHoogleraar Culturele Antropologie en Ontwikkelingssociologie

Topics: Milieu-antropologie, natuurbehoud, wisselwerking tussen mens en natuur, behoud van natuurijke grondstoffen

+31 (0)71 527 6826

Dr. Theresa ReinoldUniversitair docent Politieke Wetenschap

Topics: Theorie van internationale betrekkingen, internationaal recht, Afrikaanse Unie, veilgheidsstudies

+31 (0)71 527 6869

Dr. Daan ScheepersUniversitair hoofddocent Sociale en Organisatiepsychologie

Topics: Groepsprocessen, intergroepsrelaties, identiteit, psychofysiologie, dreiging en uitdaging

+31 (0)71 527 3642

Tim StorkPromovendus Politieke Wetenschap

Topics: Lokaal bestuur door milities tijdens burgeroorlogen

+31 (0)71 527 2727

Prof. Daniel ThomasHoogleraar Internationale Betrekkingen

Topics: Internationale betrekkingen, politiek van internationaal recht, politiek van mensenrechten, internationale organisaties, humanitaire interventie

+31 (0)71 527 1263

Dr. Hans VollaardUniversitair docent Politieke Wetenschap

Topics: EU-beleid, proces van integratie en desintegratie

+31 (0)71 527 4673

Ekoningytas WardaniPromovendus Culturele Antropologie en Ontwikkelingssociologie

Topics: Voedselveiligheid, inheemse volkeren, Zuidoost-Azië, rurale en agriculturele ontwikkeling, duurzaam levensonderhoud

+31 (0)71 527 3961

Dr. Niels van WilligenUniversitair docent Polititeke Wetenschap

Topics: Verenigde Naties, internationale handhaving van veiligheid

+31 (0)71 527 3632

Onderwijs

Voorbereiding op leidende functies in een complexe maatschappij

De Universiteit Leiden heeft een lange onderwijstraditie op gebied van de sociale wetenschappen. De faculteit Sociale Wetenschappen biedt studenten een gedegen sociaalwetenschappelijke opleiding in de culturele antropologie, de pedagogische wetenschappen, de politicologie en de psychologie. De opleidingen brengen studenten in de bachelor fase een stevige wetenschappelijke basis bij om hen voor te bereiden op leidende functies in een complexe maatschappij. De studenten worden opgeleid tot onderzoekers en krijgen vaardigheden mee voor loopbanen binnen en buiten de wetenschap.

Outreach & Nieuws

Nieuws

Agenda